E-Siber.com
M. Mekin Pesen
Sitede 1775 okunmaya değer yazı var.

Sosyal Medya Devrimlerinin Anatomisi

revolutionSon zamanlarda Kuzey Afrika ve Ortadoðu'yu kasýp kavuran toplumsal isyanlarýn tetikçisi, kolaylaþtýrýcýsý ve hatta yapýcýsý olarak sosyal medya nazara veriliyor. Kýsmen doðru ama eksik bir yaklaþým. Aslýnda bu, 30-40 yýl boyunca demir yumruklar altýnda ezilen, en temel özgürlüklerinden ve sosyal haklarýndan mahrum olan halklarýn yaþadýklarý bunalýmda, dayanmanýn zirve noktasýna ulaþarak sosyal medya araçlarýyla hücrelerinden bir delik açmalarý yoluyla gerçekleþiyor.

 

90'larýn internetin yükseliþe geçmesine sahne olmasýyla beraber, aralarýnda binlerce kilometre mesafe bulunan insanlar birbirlerine iki týk mesafesine kadar yaklaþtý. Ayný süreçte internet, sosyal aðlar ve medyanýn insanlarýn ve topluluklarýn gerçek hayatta yaþadýklarý etkileþimli sosyal hayatlarýnýn birer izdüþümü haline gelmesi sayesinde, bünyesinde sokaktaki insandan sivil toplum hareket ve kuruluþlarýna, þirketlerden devlet yönetimleri ve hükümetlere kadar en küçüðünden en büyüðüne çok çeþitli etki yetenekleri bulunan aktörleri barýndýrýr bir hale geldi.

E-posta, cep telefonlarý, sms, fotoðraf paylaþýmý ve benzeri her daim çevrimiçi/online olmaya hazýr olabilecek sosyal medya araçlarýnýn etkilerinin bireysel boyuttan toplumsal boyuta uzanmasý, sosyal medyanýn gücünün nerelere kadar uzanabileceði tartýþmasýný da beraberinde getirdi.

 

sosyal-medya-devrimi© SC Magazine Kasým 2010 Sayýsý Kapak Ýllüstrasyonu.

 

Ýletiþim ortamlarýnýn gitgide çeþitlenip karmaþýklaþmasýyla bireyler daha fazla katýlýmcý oluyor ve halklar bilgiye etkileþimli bir þekilde eriþim þansýna kavuþuyor, insanlar kamusal tartýþmalara daha etkin katýlýyor, þuurlu ve kolektif bir eylemde bulunmak konusunda eþgüdüm ve eþzamanlýlýk yeteneklerini elde ediyor.

Zaman, mekan ve mesafe kavramlarýyla çok ta mukayyed olmayan iletiþim teknolojileri ve bu baðlamda sosyal medya araçlarý bireylerin istedikleri an haberleþme ve organize olma yeteneklerini artýrarak onlara konvansiyonel güçlere karþý asimetrik bir güç kazandýrmaktadýr. Otokratik ve baskýcý yönetimlerin riyaseti altýnda ezilen halklar elde ettikleri bu asimetrik güçle, eski zamanlarýn çok yetenekli olmayan iletiþim teknolojileriyle günler sürecek bir eylemi, Twitter ve Facebook benzeri sosyal aðlar aracýlýðýyla bir gecede planlayýp ertesi güne bir baþkaldýrý hareketine uyanabiliyorlar. Çünkü toplumsal bir sürecin nasýl gerçekleþtiðinden daha ziyade, ne kadar hýzla gerçekleþtiði sonucu belirleyicidir.

Toplumsal bir hareketin ve eylemin hýzý ve bu hýza doðrudan etkiyebilen etmenler yani aktörler sonucu belirlemektedir. Bu hýzý etkili bir þekilde saðlayan teknolojinin bizzat kendisi, özelde ise iletiþim teknolojilerinin kapasiteleridir. Fakat burada asýl dikkat edilmesi gereken olgu, sosyal medyalarýn kullanýmýnýn kesinlikle önceden tayin edilmiþ bir sonucunun olmadýðýdýr. Sonucu belirleyici deðil aksine, süreci hýzlandýrýcý yetenekler söz konusudur.

Özellikle þu sýralar Kuzey Afrika ve Ortadoðu'da yaþanan süreçlere etkiyen aktörlerin en baþta gideni cep telefonlarý olmuþtur. Akýllara ilk baþta bu tür üçüncü dünya ülkelerinde mobil cihazlarýn nasýl bu kadar yaygýn olduðu konusunda soru iþaretleri oluþtursa da, araþtýrmalar bizlere Afrika ve Asya'da cep telefonu ve cepten mobil internet kullanýmýndaki yüksek oranlarý göstermektedir. Ve insanlarýn SMS ve "zero.facebook.com" (Facebook'u cepten ücretsiz kullanma servisi) yoluyla birbirleriyle kolayca haberleþip organize olabilmeleri kolaylaþmaktadýr. Uzun yýllar boyunca insanlarýn zihninde olgunlaþan isyan düþüncesi, bu tür teknolojik imkanlarla insanlarý kolektif ve ortak bir bilinç etrafýnda toplayarak halklarýn meydanlarý doldurmalarýný kolaylaþýyor.

 

twitter-devrimi
"Bu devrim tweetlenecek"

 

Kuzey Afrika'dan Ortadoðu'ya uzanan çok geniþ bir coðrafyada ülkeden ülkeye taklalar atarak domino etkisine benzer bir þekilde ilerleyen isyan hareketleri aslýnda bir bilginin sosyal aðlarda kartopu misali çoðalýp çýð etkisine neden olmasýyla neredeyse ayný analojiye sahiptir.

Birbiriyle eklemlenerek ilerleyen bilgi yýðýný, bunu yaymaya hazýr durumda olup gerekli eylem kývamýný yakalamýþ bir toplumda kolayca hareket veya isyan fiiline dönüþebilmektedir. 17 Ocak 2001'de Filipinler Devlet Baþkaný Joseph Estrada'nýn ihanetle suçlandýðý davada, kendi taraftarlarýnýn aleyindeki delilleri yok etmek için oy kullanmalarýna mukabil olarak sinirlenen bir milyona yakýn insanýn SMS ile baþkent meydanýnda toplanmasý, 2004 yýlýnda Ýspanya'da Madrid bombalý saldýrýlarýný Baþbakan Jose Maria Aznar'ýn Bask ayrýlýkçýlarýnýn üzerine yýkmaya çalýþmasý üzerine yine SMS ile organize olan topluluklarýn Baþkabakanýn alaþaðý edilmesini saðlamalarý, 2006'da Beyaz Rusya'da, Baþkan Aleksandr Lukashenko'ya karþý sosyal medya üzerinden baþlatýlan geniþ çaplý protestolarýn büyümesi ama baþarýsýz olmasý, 2009'da Moldova'da Komünist Parti'nin hileli seçimlerin ardýndan Facebook, Twitter ve SMS'ler yoluyla organize olan kitlesel hareketler sonucu güç kaybetmesi, 2009 Haziran'ýnda Ýran'da Cumhurbaþkanlýðý seçimlerinde hile yapýldýðý gerekçesiyle hareket geçen Mir Hüseyin Musavi taraftarý protestocularu ve devrim karþýtlarýnýn sosyal aðlar yoluyla organize olmasý ama devrim tarafýndan bastýrýlmasý ve 2010 sonlarýnda ve 2011 baþlarýnda önce Tunus, Yemen, Mýsýr ve þimdide Libya'da yaþanan kimi baþarýsýz ama genelde baþarýlý olan isyan ve devrim hareketlerinde hep bir zihinsel arka planý olmuþ ve olaylar zamanla bireken öfkenin iletiþim teknolojileri ve sosyal medyalar yoluyla tetiklenip açýða çýkmasý sonucu gerçekleþmiþtir.

 

misir-sosyal-devrim © Cem Kýzýltuð

 

Bütün bu sosyal medyanýn devrimlere olan etkisi tartýþmalarýnýn çok ötesinde asýl dikkat çekilmesi gereken ve kafalarda ciddi þüpheler oluþturan ama neredeyse herkesin gözden çaðýrdýðý nokta, Mýsýr örneðinde çok bariz bir þekilde gördüðümüz Google, Facebook ve Twitter gibi interneti kendi sanal adacýklarý etrafýnda toplamaya çalýþan devlerin yaptýklarý uygulamalarla bizzat toplumsal ayaklanmaya ön ayak olmalýdýr. Ýnsanlarýn demir yumruklar altýnda ve özgürlükleri kýsýtlanmýþ olarak hayatlarýný idame ettirmelerine kesinlikle karþý olmakla beraber rahatsýz edici olan durumun bu þirketlerin kah yaptýlarý sitelerle (http://0.facebook.com - Facebook'a cepten ücretsiz eriþim) kah geliþtirdikleri uygulamalarla (http://twitter.com/speak2tweet) toplumsal süreçlere bizzat müdahil olmalarý olduðunu söylemeliyiz. Yani uluslararasý iliþkilerin ve yönetim sistemlerinin mekanizmalarýna doðrudan bu þekilde etkiyebilen güçlerin, bu zamanlarda yaptýklarý böyle denemelerle kendi etki güçlerini sýnamalarýný izlerken, geleceðe dönük olarak nasýl evrileceklerini kestirememek gerçekten çok ürkütücüdür.

Görünürde dijital araçlar yoluyla demokrasinin güçlendirilmesi meselesi söz konusu ise de, bu sosyal medya araçlarý ve uygulamalarý kýsa vadede demokrasiyi etkilemez, ancak uzun vadede ona yardýmcý olabilir. Ýnternet iletiþim araçlarýnýn ve dev internet þirketlerinin bu süreçte birer 'araç' olmaktan çok öteye gidip, kullaným amacýnýn önüne geçerek toplumsal evrilmeleri etkileyebilecek bir güce eriþmesi ise hiç de masum bir durum deðildir.

 

Referanslar


· · · · · · · · · · · · ·
Yazan: | 23.02.2011 | 18989 kez okundu.

Yazılar E-Posta Kutunuza Gelsin:

Bu yazıyı izinsiz olarak alıp başka herhangi bir yerde yayınlayamazsınız (Bkz "dijital at hırsızı" kimdir?). Yazıların başka yerlerde yayınlanmasına ücreti mukabili izin veriyoruz. Yazıları izinsiz olarak başka bir yerde yayınlamanız, her türlü hukuki sonucu kabul ettiğiniz manasına gelir. Yazıları izin almak ve kaynak göstermek kaydıyla sadece kamu kurumları ve akademik araştırmacılar ücretsiz olarak kullanabilir. Bunların dışında kalan herkes ücret öder. Detaylar için bize ulaşın.

Yorum altyapısı: Disqus

Yukarı Çık

M. MEKİN PESEN
© 2007-2015 E-SİBER BİLGİ-İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ
E-Siber.com | E-Siber.net | ESiber.com | ESiber.net | RSS | Facebook | Twitter | E-Posta Aboneliği
IP: 54.162.108.167 | Yüklenme: 0.583 saniye. | Hakkımızda | İletişim | Reklam Verin | Site Politikaları | Atıflar