E-Siber.com
M. Mekin Pesen
Sitede 1775 okunmaya değer yazı var.

Sosyal Medyada Kelebek Etkisiyle Kitlesel Yönlendirme

sosyal-medya-kelebek-etkisiEskiden uluslararasý çapta bir haberin CNN'de çýkmasý ve  diðer haber aðlarýna yayýlmasý, o haberin teyidi ve toplumu yönlendirmesi açýsýndan yeterliydi. Sosyal medya ise bu durumu asimetrik bir þekilde deðiþtirmeyi baþardý. Bireyler açýsýndan haberi alma ve yayma alaný geleneksel medyadan neredeyse tümüyle sosyal medyaya kayarken, sansasyonel haberlerin sosyal medyada kelebek etkisine maruz kalarak dalgalar halinde yayýlmasý haber ve bilginin doðrululuk meþruiyetinin sýnanmadan ve ilk çýkýþ kaynaðýnýn sicilinin önemsenmeden yayýlmasý topluluklarý/toplumlarý kitlesel yönlendirmelere ve toplu dezenformasyona maruz býrakabilir.


Bu kitlesel yönlendirmenin belki de ilk büyük örneðine yaklaþýk 10 gün önce þahit olduk: ?sama bin Ladin'in öldürülmesi! Taze yaþanmýþ olmasý ve konumuzla doðrudan alakalý olduðundan yazýmýzýn örnek olayý olarak bu operasyonu inceleyeceðiz.

?sama bin Ladin'in ölüm haberi o kadar büyük bir tsunami etkisiyle yayýldý ki, ortalýk resmen toz duman oldu. Zira bu haber, daha resmi olarak duyurulmadan önce hatta ve hatta bazý verilere göre baþ yetkililerin bile haberi olmadan önce sosyal medyada ilk önce Keith Urbahn tarafýndan patla(týl)dý. Bu Keith Urbahn'ý bir yere kaydedip, devam edelim (Keith Urbahn kimdir için son 2 paragrafa gidiniz.)

Halbuki operasyon baþladýðýnda ilgili bölgenin yakýnýnda oturan ReallyVirtual rumuzlu Sohaib Athar helikopter seslerinden bahsetmeye baþlamýþtý bile. Ama o da bunun aslýnda bir operasyon olduðunu ve Ladin'in öldürüldüðünü yine saatler sonra ve bizim Keith Urbahn'ýn ardýndan öðrenecekti.

Ýþte artýk o anlardan sonra gerçekle sanalýn birbirinden ayrýlmasý epey bir zaman aldý. Zira sosyal medyada o akþam saniyede 4000'ten fazla tweet atýlmaya ve 1 milyondan fazla Google aramasý yapýlmaya baþlamýþtý. ?oktan bütün haber kaynaklarý bu haberi geçmiþti. Ve istenen gerçekleþmiþ, daha haberin ilk kaynaðý bile haberi doðru dürüst doðrulayamadan haber insanlar nazarýnda gerçeklik hüviyetine kavuþmuþtu. Keith Urbahn hiç kimsenin umrunda deðildi. Burada tartýþtýðýmýz konu kesinlikle ?same bin Ladin'in gerçekten ölüp ölmediði veya resmin kaynaklarýn ölümünü doðruladýðý meselesi deðildir.

Mesele, bireylerin ve topluluklarýn sosyal aðlardaki bilgi akýþýný, onun doðrulamasýný yapmadan çok erken bir þekilde balýklama konuya dalmasýdýr. Kitlesel yönlendirme doðru birþeyin yayýlmasý için yapýlabileceði gibi yanlýþ, yalan ve propagandaya yönelik olarak da yapýlabilir.


sosyal-medya-haber-bombardimani

© CEM KIZILTUÐ


Sosyal medyalardaki anlýk paylaþýmlarýndan bir konuya iliþkin kamuoyunun gündemi, medyanýn tutumu, liderlerin düþünce ve davranýþ biçimleri hakkýnda bilgi elde edinilebilmesi sayesinde, ulusal ve uluslararasý bir krizi yönetmek isteyecek karþý unsurlarýn, kriz esnasýnda her daim bir adým önde olmalarý saðlanabilir. Güncel bir olayýn yaþandýðý andaki ifade ve görüþlere anlýk hýzlý paylaþýma dayalý avantajla, kamuoyu oluþturma ve kitleleri yönlendirme gücü elde edilebilir.

Sosyal medyalardan kaynaklanan haber bombardýrmaný, bireylerin yoðun bilgi akýþý ve karmaþasý içinde hakikati sorgulamalarýna mani olabilir. Zira günümüz çoðu bireyleri dijital ortamdaki bilgileri hazmetmeye dünden razý ve teþnedir. Elde edilmesi kolay ve 'çoðunluða da ayný bilgi geliyorsa doðrudur' hatasýna da düþerek yönlendirilmeye gayet müsait olabilmektedir.


saniyelik-tweet-orani


10 gün sonra gecenin pusu ve sabahýn sisi daðýldýktan sonra gelelim bizim ölüm haberinin ilk kaynaðý olan Keith Urbahn'a. Kendisinin Washington'da yaþýyan 27 yaþýnda bir genç olduðu ve Bush dönemi Savunma Bakaný Donald Rumsfeld'in (Irak iþgalinin mimarlarýndan bir Neocon) yakýný olduðu ortaya çýktý. Bakanlýkta özel kalem müdürlüðünü yapmýþ, ayrýldýktan sonra anýlarýný yazmasýna katkýda bulunmuþ. New York Times, Washington Post, CNN'in Beyaz Saray'a yakýn isimler bile Obama'nýn ne söyleyeceðini bilmezken ilk o duyurmuþ ?same bin Ladin'in öldürüldüðünün Obama tarafýndan ilan edileceðini.

Urbahn, "Elbette Rumsfeld'ten öðrenmedim" diyormuþ. Evdeymiþ, eþiyle sohbet ederken bir televizyon programcýsý kendisini arayýp "Bin Ladin'in öldüðü Obama tarafýndan açýklanacak, Rumsfeld'i ekrana çýkartýp yorumlatabilir miyiz?" diye sormuþ, böylece öðrenmiþ olayý... O da Twitter'a þunu yazmýþ: "Güvenilir bir kaynaktan öðrendim; ?same bin Laden öldürülmüþ... Sýmsýcak haber...". O bunu Twitter hesabýna yazýnca New York Times'ýn hýzlý muhabiri Brian Stelter de oradan alýp herkese duyurmuþ. Urbahn'ýn takipçi sayýsý 10'larla ifade edilirken, birkaç dakikada binlere ulaþmýþ doðal olarak. ?u anda 8201 kiþi arkasýna takýlmýþ.

Büyük bir ihtimalle de ?same bin Ladin adlý teröristin mucitlerinden sayýlabilecek bir ideolojik akýmýn (Neocon) adamý denilebilecek bir kiþi, daha o operasyonun en yetkili kiþisi olayý duyurmadan ?same bin Ladin'nin öldürüldüðü (!) bilgisini kýsa bir sürede New York Times'taki muhabir arkadaþýyla birlikte sosyal medyada yayýlmasýný saðlayarak, tüm dünya tarafýndan 'kanýksanmasýný' saðlamýþ oldu. Kim bilir!..


Artýk gerçekle sanalýn iyice girift hale geldiði günümüzde, sosyal medyanýn daha nelere sahne olacaðýný hep beraber yaþayýp göreceðiz. Yanlýþ yönlendirilmemeniz dileðiyle...


Referanslar


· · · · · · · · · · · ·
Yazan: | 11.05.2011 | 13386 kez okundu.

Yazılar E-Posta Kutunuza Gelsin:

Bu yazıyı izinsiz olarak alıp başka herhangi bir yerde yayınlayamazsınız (Bkz "dijital at hırsızı" kimdir?). Yazıların başka yerlerde yayınlanmasına ücreti mukabili izin veriyoruz. Yazıları izinsiz olarak başka bir yerde yayınlamanız, her türlü hukuki sonucu kabul ettiğiniz manasına gelir. Yazıları izin almak ve kaynak göstermek kaydıyla sadece kamu kurumları ve akademik araştırmacılar ücretsiz olarak kullanabilir. Bunların dışında kalan herkes ücret öder. Detaylar için bize ulaşın.

Yorum altyapısı: Disqus

Yukarı Çık

M. MEKİN PESEN
© 2007-2015 E-SİBER BİLGİ-İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ
E-Siber.com | E-Siber.net | ESiber.com | ESiber.net | RSS | Facebook | Twitter | E-Posta Aboneliği
IP: 54.225.42.99 | Yüklenme: 0.252 saniye. | Hakkımızda | İletişim | Reklam Verin | Site Politikaları | Atıflar