Sosyal Medyada Kelebek Etkisiyle Kitlesel Yönlendirme

teknoloji haberinin
değil, bilgisinin
peşinde...

Sosyal Ağlar için Google Trendleri

"SOSYAL MEDYA"nın Son Çıkan Önemli Yazıları

Revaçta Olan Konular

Sitede şu an 1544 yazı bulunmaktadır.

Follow @esibercom

Gerçek İnternet Hızı Ölçüm ve Test Aracı

Online Virüslü ve Zararlı Siteleri Tespit Edin

Özel Yazılar

Çok Okunanlar

Son Yazılar

Rastgele Yazılar

Son Yorumlar

sosyal-medya-kelebek-etkisi Eskiden uluslararası çapta bir haberin CNN'de çıkması ve diğer haber ağlarına yayılması, o haberin teyidi ve toplumu yönlendirmesi açısından yeterliydi. Sosyal medya ise bu durumu asimetrik bir şekilde değiştirmeyi başardı. Bireyler açısından haberi alma ve yayma alanı geleneksel medyadan neredeyse tümüyle sosyal medyaya kayarken, sansasyonel haberlerin sosyal medyada kelebek etkisine maruz kalarak dalgalar halinde yayılması haber ve bilginin doğrululuk meşruiyetinin sınanmadan ve ilk çıkış kaynağının sicilinin önemsenmeden yayılması toplulukları/toplumları kitlesel yönlendirmelere ve toplu dezenformasyona maruz bırakabilir.

Bu kitlesel yönlendirmenin belki de ilk büyük örneğine yaklaşık 10 gün önce şahit olduk: Üsama bin Ladin'in öldürülmesi! Taze yaşanmış olması ve konumuzla doğrudan alakalı olduğundan yazımızın örnek olayı olarak bu operasyonu inceleyeceğiz.

Üsama bin Ladin'in ölüm haberi o kadar büyük bir tsunami etkisiyle yayıldı ki, ortalık resmen toz duman oldu. Zira bu haber, daha resmi olarak duyurulmadan önce hatta ve hatta bazı verilere göre baş yetkililerin bile haberi olmadan önce sosyal medyada ilk önce Keith Urbahn tarafından patla(tıl)dı. Bu Keith Urbahn'ı bir yere kaydedip, devam edelim (Keith Urbahn kimdir için son 2 paragrafa gidiniz.)

Halbuki operasyon başladığında ilgili bölgenin yakınında oturan ReallyVirtual rumuzlu Sohaib Athar helikopter seslerinden bahsetmeye başlamıştı bile. Ama o da bunun aslında bir operasyon olduğunu ve Ladin'in öldürüldüğünü yine saatler sonra ve bizim Keith Urbahn'ın ardından öğrenecekti.

İşte artık o anlardan sonra gerçekle sanalın birbirinden ayrılması epey bir zaman aldı. Zira sosyal medyada o akşam saniyede 4000'ten fazla tweet atılmaya ve 1 milyondan fazla Google araması yapılmaya başlamıştı. Çoktan bütün haber kaynakları bu haberi geçmişti. Ve istenen gerçekleşmiş, daha haberin ilk kaynağı bile haberi doğru dürüst doğrulayamadan haber insanlar nazarında gerçeklik hüviyetine kavuşmuştu. Keith Urbahn hiç kimsenin umrunda değildi. Burada tartıştığımız konu kesinlikle Üsame bin Ladin'in gerçekten ölüp ölmediği veya resmin kaynakların ölümünü doğruladığı meselesi değildir.

Mesele, bireylerin ve toplulukların sosyal ağlardaki bilgi akışını, onun doğrulamasını yapmadan çok erken bir şekilde balıklama konuya dalmasıdır. Kitlesel yönlendirme doğru birşeyin yayılması için yapılabileceği gibi yanlış, yalan ve propagandaya yönelik olarak da yapılabilir.

© CEM KIZILTUĞ

Sosyal medyalardaki anlık paylaşımlarından bir konuya ilişkin kamuoyunun gündemi, medyanın tutumu, liderlerin düşünce ve davranış biçimleri hakkında bilgi elde edinilebilmesi sayesinde, ulusal ve uluslararası bir krizi yönetmek isteyecek karşı unsurların, kriz esnasında her daim bir adım önde olmaları sağlanabilir. Güncel bir olayın yaşandığı andaki ifade ve görüşlere anlık hızlı paylaşıma dayalı avantajla, kamuoyu oluşturma ve kitleleri yönlendirme gücü elde edilebilir.

Sosyal medyalardan kaynaklanan haber bombardırmanı, bireylerin yoğun bilgi akışı ve karmaşası içinde hakikati sorgulamalarına mani olabilir. Zira günümüz çoğu bireyleri dijital ortamdaki bilgileri hazmetmeye dünden razı ve teşnedir. Elde edilmesi kolay ve 'çoğunluğa da aynı bilgi geliyorsa doğrudur' hatasına da düşerek yönlendirilmeye gayet müsait olabilmektedir.

10 gün sonra gecenin pusu ve sabahın sisi dağıldıktan sonra gelelim bizim ölüm haberinin ilk kaynağı olan Keith Urbahn'a. Kendisinin Washington'da yaşıyan 27 yaşında bir genç olduğu ve Bush dönemi Savunma Bakanı Donald Rumsfeld'in (Irak işgalinin mimarlarından bir Neocon) yakını olduğu ortaya çıktı. Bakanlıkta özel kalem müdürlüğünü yapmış, ayrıldıktan sonra anılarını yazmasına katkıda bulunmuş. New York Times, Washington Post, CNN'in Beyaz Saray'a yakın isimler bile Obama'nın ne söyleyeceğini bilmezken ilk o duyurmuş Üsame bin Ladin'in öldürüldüğünün Obama tarafından ilan edileceğini.

Urbahn, "Elbette Rumsfeld'ten öğrenmedim" diyormuş. Evdeymiş, eşiyle sohbet ederken bir televizyon programcısı kendisini arayıp "Bin Ladin'in öldüğü Obama tarafından açıklanacak, Rumsfeld'i ekrana çıkartıp yorumlatabilir miyiz?" diye sormuş, böylece öğrenmiş olayı... O da Twitter'a şunu yazmış: "Güvenilir bir kaynaktan öğrendim; Üsame bin Laden öldürülmüş... Sımsıcak haber...". O bunu Twitter hesabına yazınca New York Times'ın hızlı muhabiri Brian Stelter de oradan alıp herkese duyurmuş. Urbahn'ın takipçi sayısı 10'larla ifade edilirken, birkaç dakikada binlere ulaşmış doğal olarak. Şu anda 8201 kişi arkasına takılmış.

Büyük bir ihtimalle de Üsame bin Ladin adlı teröristin mucitlerinden sayılabilecek bir ideolojik akımın (Neocon) adamı denilebilecek bir kişi, daha o operasyonun en yetkili kişisi olayı duyurmadan Üsame bin Ladin'nin öldürüldüğü (!) bilgisini kısa bir sürede New York Times'taki muhabir arkadaşıyla birlikte sosyal medyada yayılmasını sağlayarak, tüm dünya tarafından 'kanıksanmasını' sağlamış oldu. Kim bilir!..

Artık gerçekle sanalın iyice girift hale geldiği günümüzde, sosyal medyanın daha nelere sahne olacağını hep beraber yaşayıp göreceğiz. Yanlış yönlendirilmemeniz dileğiyle...

Referanslar

sosyal medya · sosyal ağlar · kitlesel yönlendirme · yanlış yönlendirme · toplu dezenformasyon · sosyal medya etkisi · sosyal ağ etkisi · twitter etkisi · facebook etkisi · sosyal propaganda · kitlesel dezenformasyon · bilgi savaşı ·

Yazan: M. Mekin Pesen | 11.05.2011 | 2791 kez okundu.

Face

Tumblr'da paylaş

SOSYAL MEDYA

Yukarı Çık