BTK Uzmanları Şebeke (Ağ) Tarafsızlığı Üzerine Bir Rapor Yayınladı

teknoloji haberinin
değil, bilgisinin
peşinde...

"TEKNOLOJİ"nin Son Çıkan Önemli Yazıları

Revaçta Olan Konular

Sitede şu an 1544 yazı bulunmaktadır.

Follow @esibercom

Gerçek İnternet Hızı Ölçüm ve Test Aracı

Online Virüslü ve Zararlı Siteleri Tespit Edin

Özel Yazılar

Çok Okunanlar

Son Yazılar

Rastgele Yazılar

Son Yorumlar

İnternet veya ağın (şebeke) tarafsızlığı manalarına gelen Net Neutrality terimi ilk defa 2003 yılında Prof. Tim Wu tarafından yaygınlaştırılmıştı. Erişim şebekelerinde internet servis sağlayıcılarının (ISP) ve hükümetlerin içerik, site, platform ve internet için kullanılan ekipmanlar üzerinde herhangi bir kısıtlama ve izin verilen haberleşme modlarına da hiçbir kısıtlama yapılmamasını savunan bir prensiptir. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'ndan (BTK) 5 uzman ise Net Neutrality kavramını daha çok 'şebeke tarafsızlığı' olarak yani internet şebekeleri bağlamında ele almış olup, ülkeler temelinde de karşılaştırmalar yapan bir araştırma raporu hazırlamış.

26.08.2010 tarihinde yazmış olduğumuz İnternetin veya Ağın Tarafsızlığı İlkesi Ne Demektir başlıklı yazıda "ağ tarafsızlığı" konusunu Türkiye'de ilk olarak ele alan sitelerden biri olarak bu konunun aslında o dönemlerde Google-Verizon ikilisinin kendi aralarında anlaştıkları, parası olana daha hızlı internet anlayışından ötürü tartışma konusu haline gelip giderek alevlenen bir mevzu olduğundan bahsetmiştik.

Araştırma raporunda bu terimi ilk olarak 2003'te ortaya atıp yaygınlaştıran Prof. Tim Wu'dan hiç bahsedilmemiş olması ciddi bir araştırma eksikliği olarak ön plana çıkıyor olsa da, özellikle Avrupa'daki uygulamalar ve yaklaşımlar temelinde bir ön hazırlık çalışması olarak değerlendirilebilir. Zira rapordaki referansların büyük çoğunluğu Avrupa kaynaklıdır.

Ayrıca Şebeke Tarafsızlığı (Net Neutrality) başlıklı 54 sayfalık rapor, ağ tarafsızlığı kavramını özetlemesi ve dünyadan çeşitli örneklere yer vermesi açısından önemli.

Şebeke Tarafsızlığı raporu bizzat Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun resmi görüşleri olmayıp, yapılan bütün değerlendirmeler yazarların kendilerine aittir.

Rapordan Bölümler

Tanım:

Şebeke tarafsızlığının genel kabul görmüş bir tanımı bulunmamakla birlikte kısaca; içerik ve servis sağlayıcıların genişbant altyapısına erişimine ilişkin kurallar olarak ifade edilebilmektedir. Başka bir ifadeyle, içerik sağlayıcılara erişim hizmeti sunan şebeke işletmecilerine öncül olarak ayrım gözetmeme yükümlülüğü getirilmesini ifade etmektedir. Böylece şebeke işletmecilerinin bazı içerikleri bloke etme, transmisyon kalitesini düşürme, gerekçesiz sınırlama getirme ya da kendine bağlı işletmecilerin içeriklerine öncelik verme gibi uygulamaları yasaklanmaktadır.

Şebeke tarafsızlığı farklı amaçları vurgulamak üzere birçok yolla tanımlanmakla birlikte, tartışmanın temel konusu internetin eşit şartlarda herkese açık, tarafsız ve erişilebilir olup olmamasıdır. Konuyu daha da özelleştirirsek, şebeke tarafsızlığı tartışmalarının en önemli kısmı şebeke işletmecilerinin sahip olduğu pazar gücünü içerik sağlayıcılara ya da bazı veri akışlarına karşı ayrımcı olarak kullanıp kullanmadığıyla ilgilidir. Özellikle içerik sağlayıcılarla dikey bütünleşik olan şebeke işletmecilerinin trafik akışında, fiyatlandırmada ve kalitede ayrımcılık yapma güdüsünün olabileceği değerlendirilmektedir.

Şebeke tarafsızlığı tartışması genelde iki temel unsura dayanmaktadır:

Pozitif ileri dönük unsur olarak, yeni nesil şebekelerde daha iyi hizmet kalitesi için daha fazla ücretlendirme yapılması,

Negatif geriye dönük unsur olarak ise, genellikle uçtan uca protokolleri kullanılarak sunulan uygulamalardan maksimum avantajı elde etmeye çalışan tüketicilerin kısıtlanması.

Avrupa Birliği Yaklaşımı:

AB’nin telekomünikasyon sektörüne ilişkin 2003 çerçeve düzenlemesi, 2009 yılında çıkarılan iki direktifle değiştirilerek güncellenmiştir. Bu kapsamda, AB Komisyonu şebeke tarafsızlığı hakkında görüşünü mevcut mevzuatta yer alan hükümlerin gerekli olması halinde uygulanabileceği ve söz konusu hükümlerin yeterli olduğu şeklinde ortaya koymuştur. AB Komisyonu 18 Aralık 2009 tarihinde şebeke tarafsızlığına ilişkin yayımladığı bildirgeyle;

İnternetin açık ve tarafsız karakterinin korunmasının önemli olduğu,

Şebeke tarafsızlığının bir politika hedefi olduğu,

Ulusal düzenleyici kurumların şeffaflık ve hizmet kalitesinin korunmasının yanı sıra bu politika hedefi doğrultusunda hareket etmesi gerektiği,

Ulusal düzenleyici kurumların bu yöndeki uygulamalarının Komisyon tarafından dikkatlice takip edileceği,

Yeni teknolojik gelişmelerin şebeke tarafsızlığını nasıl etkilediğinin de takip edileceğini

vurgulamıştır.

ABD Yaklaşımı:

Şebeke tarafsızlığı konusundaki düzenlemeler ABD’de pazar yapısı, düzenleyici çerçeve ve rekabet hukuku açısından Avrupa’ya kıyasla epey farklılık göstermektedir. ABD’de sabit genişbant pazarında düopol28 hüküm sürmekte, alternatif işletmeciler YAPA, paylaşımlı erişim ya da veri akışı erişimi gibi yöntemlerle sınırlı seviyede hizmet sunabilmekte, dolayısıyla tüketicilerin seçenekleri kısıtlanmaktadır. Etkin rekabetin tesis edilemediği pazarda son yıllarda uygulamaya konulan kurallar öncesinde ABD düzenleyici kurumları şebeke tarafsızlığı konusunda etkili olamazken, Amerikan rekabet hukuku ve ilgili telekomünikasyon hukuku ile müdahale edilebilmekteydi.

Türkiye'nin Durumu:

"Raporun önceki bölümlerinde de üzerinde durulduğu gibi, şebeke tarafsızlığına ilişkin tartışmaların hâkim durumu kötüye kullanma, ayrım gözetme, şeffaflık, ayrıştırma, erişim sağlama yükümlülüğü, hizmet kalitesi ve tüketici menfaatlerinin olumsuz etkilenmesi gibi hususlarda yoğunlaştığı görülmektedir.

Bu kapsamda, şebeke tarafsızlığına ilişkin olarak çıkabilmesi muhtemel sorunlara Kurumun hem öncül hem ardıl olarak müdahale edebilmesi açısından 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu ve Kurum tarafından hazırlanmış Tüketici Hakları Yönetmeliği, Erişim ve Arabağlantı Yönetmeliği, Hizmet Kalitesi Yönetmeliği ve Tarife Yönetmeliği vb. ikincil düzenlemelerde yeterli hükümler mevcuttur.

Erişimin engellenmesi ülkemiz mevzuatı uyarınca katalog suçları kapsamında Telekomünikasyon İletişim Başkanlığınca, diğer hususlarda mahkeme kararı alınmasının ardından yine Telekomünikasyon İletişim Başkanlığınca yerine getirilmekte olup, işletmecilerin böyle bir yetkileri yoktur.

Bu çerçevede, şebeke tarafsızlığına ilişkin yaşanan çok sayıda örnek olay gerçekleşmemiştir. Münferit örneklerden yola çıkarak, etkilerinin nasıl gerçekleşeceği hususunda sadece teorik tartışmaların yaşandığı şebeke tarafsızlığına ilişkin olarak somut göstergelere dayanmadan ayrıntılı öncül düzenlemeler yapmanın uygun olmayacağı, Avrupa Birliğinin de yaptığı gibi en azından belirli bir süre için daha "bekle-gör" politikasının izlenmesinin uygun bir tutum olacağı değerlendirilmektedir.