E-Siber.com
M. Mekin Pesen
Sitede 1774 okunmaya değer yazı var.

Yükselen Teknoloji Gerçek-Zamanlý Arama

Sosyal aðlar bilgiye ulaþma ve onu bulma yolumuzu tamamen deðiþtiriyor. Beþ yýl öncesine kadar birisi size "tweetýný nasýl kodluyorsun?" gibi bir soru sorsaydý; onu deli yaftasýyla postalardýnýz büyük ihtimal! Halbuki bugün Twitter'da yazýlan her bir tweet, gerçek-zamanlý birer veri ve içerik kaynaðýdýr. Arama sonuçlarýnýn gözardý edilemez kaynaklarýndan birisidir. Ayný durum, insanlarýn bütün bir internet paylaþým ve haberleþme ihtiyaçlarýný interaktif bir yolla tek bir kanalda gerçekleþtirdikleri Facebook için de geçerlidir.


Gerçek-zamanlý arama (real-time search), insanlarýn webi kullanma þekillerindeki köklü deðiþime iyi bir cevaptýr. Ýnsanlar, web dünyasýna Twitter ve Facebook gibi sosyal aðlar girmeden önce herhangi bir sayfayý ziyaret ediyor, sayfadaki baðlantýlara týklýyor ve sayfadan sayfaya statik geçiþler yapýyorlardý. Ama þimdi, kendi aðlarýndaki neredeyse bütün Twitter ve Facebook güncellemelerini merakla izliyor, akýþlara yorum yapýyor ve haber kaynaklarýndaki baþlýklarý daha 'etmen' bir þekilde takip ediyorlar.

 

Bütün sosyal akýþlarýn içinde tonlarca küçük ve kýsa ömürlü bilgi kýrýntýlarý türüyor. Bu kýsa ömürlü bilgi parçacýklarý webin yeni ve yaygýn arama temel birimidir ve bütün bunlardan yararlý bilgileri elemek, arama motorlarý için yeni bir tür mücadele þeklidir.

 

Ýþte bu noktada interneti en çok tarayan ve indeksleyen arama motoru Google karþýmýza çýkýyor. ?ünkü Facebook ve Twitter gibi sosyal aðlar için herhangi bir problem olan durum yok. Onlar zaten bütün verilerini ve akýþlarýný bir çaðlayan gibi durmadan webe akýtýyorlar. Ve arama motolarýndan da bu verileri çok hýzlý bir þekilde indekslemelerini bekliyorlar. Bütün yük baþta Google olmak üzere gerçek-zamanlý aramayý dert edinmiþ arama motorlarýnýn üzerine düþüyor.

Gerçek-zamanlý arama için gerçekten zor olan þey, o kýsacýk bilgi bitlerini anlamlandýrmak ve onlara deðer biçmektir. Bu mücadelenin önemli bir parçasý olsa da zorluk spamleri filtrelemekten çok öte gidiyor. ?ünkü insanlar ayný geleneksel arama da olduðu gibi kaliteli ve iliþkili aramayý gerçek-zamanlý aramada da yapmak isterler.

Google, titizlikle takip ettiði bir sayfadaki baðlantýlarý ve onlarýn diðer sinyal deðerlerini zaman içinde toplayarak geleneksel aramaya baskýn çýktý. Fakat bu mantýk gerçek-zamanlý arama için çalýþmaz. Sosyal aðlarda herhangi bir anda yazýlan bir güncelleme veya yazý, yazýldýktan birkaç dakika sonra anlamýný yitirebilir. ?ünkü yayýn akýþý o kadar fazladýr ki, bunlarý anlýk hatta mikro saniyeler bazýnda indekslemek gerçekten Google için bile ölçülmesi ve baþa çýkýlmasý çok güç bir durumdur.

Google, þu an gerçek-zamanlý arama için kullandýðý algoritmayý sýr gibi saklýyor. Ama Twitter ve Facebook akýþlarýndaki yazýlarýn genelde ya baþka bir tweetý "retweet" etme ya da yeniden paylaþma ile paylaþýlan bir çok ortak yazýdan müteþekkil olduðu düþünülürse, algoritmanýn da bu tür tekrarlayan içerikleri filtreleyip zaman kazandýðý da pekala düþünülebilir.

Google'ýn gerçek-zamanlý aramada dikkat ettiði diðer bir husus ise anlýk, son dakika ve dünya çapýnda belli bir süre için çokça konuþulan içerikler veya maddelerdir. Mesela volkan patladýðýnda veya deprem olduðunda olayýn sýcaklýðýyla beraber sosyal aðlardaki hareketlenmeler genel olarak bu çerçevede þekillenir ve böylelikle tarama iþi daha da kolaylaþýr. Bir de çok konuþlan bir konu hakkýnda farklý bir bakýþ açýsýsý ya da dikkat çekici yaklaþýmlar içeren cümleler ortak akýþlarda hemen kendini belli edebilir. Ve bu da tarayýcý algoritmanýn dikkati anýnda çeker.

 

http://www.e-siber.com/resim/icerik/zaman-akar.gifGoogle'ýn dikkat ettiði ve ciddi eleþtiri konusu olabilecek diðer bir anahtar referans ise içeriklerin coðrafi konumudur (geolocation). Mesela deprem olduðunda depremin merkez üssüne daha yakýn bir noktadan gönderilmiþ olan bir tweet, olaya daha uzak noktadan yazýlmýþ bir tweettan daha deðerli ve niteliklidir. ?ünkü olay yerine daha yakýn olandan gelen veriler daha güvenli, daha canlý ve daha dikkat çekicidir. Peki coðrafi konum nasýl tespit edilir? ?zellikle son zamanlarda popülerliði artan konum bazlý içerik gönderme uygulamalarýyla beraber Twitter ve Facebook'un da içeriklere geolocation özelliði vermesi gönderilen verilerin yerlerini tespit etmede yegane kaynaklardýr. Tabiki bu noktada mobil cihazlar yani akýllý cep telefonlarý üzerinden yapýlan güncellemeleri de unutmamak lazým. ?ünkü Google, Facebook ve Twitter, sadece mobil cihazlara uygun sayfalarý üzerinde gönderilen verileri anýnda ilgili coðrafi konumlarý ile iliþkilendirmektedir.


Google'ýn stratejisine göre birkaç parça içerikten yoðun bir þekilde gelen verilerin damýtýlmasý, zamanýn belli bir noktasýndaki bireysel arama yapan kiþi için daha ilgili olduðudur. Bu noktada Google'ýn gerçek-zamanlý aramadaki rakiplerinden biri olan Microsoft gibiler içinse daha radikal yaklaþýmlar söz konusudur.

Microsoft'un bakýþ açýsýna göre ise amaçlanmak istenen sosyal aðlardan gelen verileri belli parametrelere söze süzüp sunmaktan ziyade, o aðlarýn bir uzantýsý yani devamý gibi davranmak hatta olmak esastýr.

Microsoft'un en nihayetinde hedeflediði ve ulaþmak istediði ise insanlarýn arama motorlarýnda girdikleri anahtar kelimlerden tetiklenerek oluþan bir çeþit birebir canlý görüþme ve sohbet olanaðýnýn gerçekleþtirilmesidir.

Karþýlýklý hamlelerin ve atýþmalarýn yaþandýðý "gerçek-zamanlý arama" teknolojisinde, þu an ki geleneksel arama mantýðýnýn çok ama çok ötesinde biliþsel ve uç geliþmelerin yaþanacaðý muhakkatýr.


Referans: http://www.technologyreview.com/computing/25079/


· · · · · · · · · · ·
Yazan: | 27.07.2010 | 3026 kez okundu.

Yazılar E-Posta Kutunuza Gelsin:

Bu yazıyı izinsiz olarak alıp başka herhangi bir yerde yayınlayamazsınız (Bkz "dijital at hırsızı" kimdir?). Yazıların başka yerlerde yayınlanmasına ücreti mukabili izin veriyoruz. Yazıları izinsiz olarak başka bir yerde yayınlamanız, her türlü hukuki sonucu kabul ettiğiniz manasına gelir. Yazıları izin almak ve kaynak göstermek kaydıyla sadece kamu kurumları ve akademik araştırmacılar ücretsiz olarak kullanabilir. Bunların dışında kalan herkes ücret öder. Detaylar için bize ulaşın.

Yorum altyapısı: Disqus

Yukarı Çık

M. MEKİN PESEN
© 2007-2015 E-SİBER BİLGİ-İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ
E-Siber.com | E-Siber.net | ESiber.com | ESiber.net | RSS | Facebook | Twitter | E-Posta Aboneliği
IP: 54.80.211.135 | Yüklenme: 0.227 saniye. | Hakkımızda | İletişim | Reklam Verin | Site Politikaları | Atıflar