E-Siber.com
M. Mekin Pesen
Sitede 1775 okunmaya değer yazı var.

Ýnternet Arkeolojisi ile Kayýp Web Sayfalarýný Yeniden Ortaya ?ýkarmak

Kitaplar dünyanýn geçmiþten günümüze, ilk yazýlý kayýttan bugüne deðin kayýtlý-yazýlý hafýzasýdýr diyebiliriz. Onlarda aradýðýnýz þeyin yeri ve sayfalarý bellidir. Ama ayný durum internet için ise arþivleme sistemlerine raðmen pek mümkün görünmüyor. Ýnternetin belli bir bölümü sanki bir kara deliðe girmiþçesine bir süre sonra kayýplara karýþýyor.

 

Geçen yýl, Twitter'da paylaþýlan (içeriklerin) linklerin belli bir süre sonra kayýplara karýþtýðýný ve bu oranýnda yaklaþýk %30'u bulacak þekilde internet hafýzasýnýn yok olduðunu söyleyen Old Dominion Üniversitesi araþtýrmacýlarý, bu önceki araþtýrmanýn ötesinde þimdi de kaybolan web kaynaklarýnýn göründükleri baðlam içinden yeniden bulup ortaya çýkarmanýn çok iyi çalýþan bir tekniðini bulduklarýný yeni araþtýrma yoluyla duyurdular. Araþtýrmacýlar internet arkeolojisi yoluyla kaybolan web sayfalarýný kýsmen de olsa internetin karanlýk dehlizlerinden geri çýkartabiliyor.

 

Araþtýrmacýlarýn geçen yýl Mýsýr devrimi, Ýran seçimleri, H1N1 virüs salgýný ve Michael Jackson'ýn ölümü gibi bir takým önemli olaylarýn Twitter üzerinde paylaþýlan içerikleri üzerinde yaptýklarý incelemede, bu içeriklerin bir yýl içinde %11'inin, iki yýl içinde de %27'sinin kaybolduðunu bulmuþlardýr. Elde ettikleri en ilginç bulgu ise, dünyanýn her gün kendi kültürel hafýzasý açýdan çok önemli sosyal medya malzemesinin %0,02'sini kaybettiði idi. Araþtýrmacýlar bu sefer de kaybedilen bu içerikleri tersine bir þekilde, bir arkeolog misali tekrar peþine düþüp geri getirmenin yolunu bulmuþ.

 


Ýçerikleri Kaybolma yüzdesine karþýn geçen gün sayýsý grafiði

 

Araþtýrmada, önceden kaybedildiði düþünülen içeriklerin bir kýsmý, kapanmýþ web kaynaklarýnýn ve hostinglerin ya yeniden yayýna çýkmasý ya da içeriklere baðlý askýya alýnmýþ kullanýcý hesaplarýnýn tekrar açýlmasýyla yeniden ortaya çýkmýþ. Araþtýrmacýlar, eskiden kaybedilen içerikleri tekrar ortaya çýkarýrken, aslýnda onlarýn yeninden eski yerine gelmelerini saðlayan þeyin retweetler, etiketler (hashtag) ve yorumlar gibi dolaylý izlerinin tamamen kaybolduktan sonra bile hala duruyor olmasýnýn sayesinde olduðu da keþfetmiþler.

 

Araþtýrmacýlar arkeoloji iþine kaybettikleri web kaynaklarýnýn linklerini Twitter arama motoru olan Topsy'de aratarak baþlamýþlar. Topsy'nin onlara ilgili kaynaklara ait arþivdeki tweetleri göstermesi linklerin kazý çalýþmasýnda önemli bir avantaj saðlamýþ. Bu da kayýp kaynaðýn 'tweet imzasý' olmuþ. Ardýndan bulduklarý bu tweet imzalarýnda geçen en sýk 5 anahtar terimi Google'da aratarak eski kaynaða benzerlik gösterebilecek ve eskisinin yerini aldýðý düþünülen yeni kaynaklara ulaþmaya çalýþmýþlar.

 

Elde ettikleri sonuçlara göre ise zamanýn yaklaþýk %40'ýna denk gelecek þekilde eski kaynaklara %70 metin benzerliði gösteren yeni kaynaklara ulaþmýþlar. Bulduklarý sonuçlar mükemmel olmamakla birlikte eski kaynaklara kýsmen de olsa tekrar ulaþabilme açýsýndan hiç de fena olmayan ama yeterli de görülmeyen sonuçlar olarak öne çýkmýþ.

 

Tamamen yeni bir disiplin olduðu düþünülen bütün bu süreci en ilginç kýlan ise eski tarihi bir web kaynaðýný meydana geldiði baðlamdan yeniden meydana getiren bir internet arkeolojisi çeþidi olmasýdýr. Araþtýrmanýn detaylarýna ulaþmak isteyenler iletiþime geçmeler halinde ilgili yayýna ulaþabilirler. Konuyla baðlantýlý olarak diðer yazýlarý da inceleyebilirsiniz:


· · · · · ·
Yazan: | 14.10.2013 | 3150 kez okundu.

Yazılar E-Posta Kutunuza Gelsin:

Bu yazıyı izinsiz olarak alıp başka herhangi bir yerde yayınlayamazsınız (Bkz "dijital at hırsızı" kimdir?). Yazıların başka yerlerde yayınlanmasına ücreti mukabili izin veriyoruz. Yazıları izinsiz olarak başka bir yerde yayınlamanız, her türlü hukuki sonucu kabul ettiğiniz manasına gelir. Yazıları izin almak ve kaynak göstermek kaydıyla sadece kamu kurumları ve akademik araştırmacılar ücretsiz olarak kullanabilir. Bunların dışında kalan herkes ücret öder. Detaylar için bize ulaşın.

Yorum altyapısı: Disqus

Yukarı Çık

M. MEKİN PESEN
© 2007-2015 E-SİBER BİLGİ-İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ
E-Siber.com | E-Siber.net | ESiber.com | ESiber.net | RSS | Facebook | Twitter | E-Posta Aboneliği
IP: 54.159.252.103 | Yüklenme: 0.588 saniye. | Hakkımızda | İletişim | Reklam Verin | Site Politikaları | Atıflar