E-Siber.com
M. Mekin Pesen
Sitede 1775 okunmaya değer yazı var.

Online Bilgilerin Güvenilirliðini Belirlemede Karþýlaþýlan Vikipedi Paradoksu

Wedge ParadoksuBilinçli kullanýcýlarýn çoðu Vikipedi'de karþýlaþtýðý ya da oradan geldiði bir þekilde belli olan bilgilere daha az güveniyor. Fakat ayný bilgi Vikipedi'den deðil de, baþka bir kaynaktan geliyormuþ gibi sunulduðunda ise bilgiye olan güven daha da artýyor. Bir Vikideki makalesindeki ciddi olgusal hatalarýn güven vermede ya çok az tesiri oluyor ya da hiçbir etkisi olmuyor. Bu bulgular da bir 'Vikipedi paradoksu' oluyor. Paradoks ise soldaki görsel gibi bir ikilemden ibaret!

 

Ýnternet gelmeden önce bilgiler genelde basýlý halde olduðundan insanlar okuduklarý þeylerin en azýndan bir þekilde kontrolden (editör, yazar, dizgi vs) geçtiðinin farkýnda olarak okuduklarýna güven duyabiliyorlardý. Fakat internetle beraber artýk yazar kavramýnýn daha da soyutlaþmasý, yazý ve içerik kontrolünün çoðu kez yapýlmamasý ve açýk kaynak bilgi paylaþým platformlarýnýn dezenformasyona oldukça müsait olmasý sonucunda, gün geçtikçe online bilgilere olan itimat daha fazla sorgulanýr hale geldi ki, bunda aslýnda geç bile kalýndý...

 

Ýnternet çaðý beraberinde, insanlarda bilgiyi yeni ve deðiþik sorgulama methotlarýyla irdeleme yöntemlerini de meydana getirdi. Ýþte Twente Üniversitesi araþtýrmacýsý Teun Lucassen'in doktora tezi de kullanýcýlarýn çevrimiçi bulduklarý bilgilerin güvenilirliðini nasýl deðerlendirdiklerini özellikle yaygýn olarak baþvurulan popüler çevrimiçi ansiklopedi Wikipedia üzerinden araþtýrmýþ.

Araþtýrmacý Vikipedi üzerinden yürüttüðü bu çalýþmasýnda, herkesin Vikipedi'deki bilgilerin genelde çok yüksek kalitede olduðunu bildiðini, ancak onun açýk yapýsý gereði olarak tek tek makalelerin güvenilirliðinden tamamen emin olamadýklarýný ve bu yüzden de yaþanan bu durumda online bilgilerin güvenilirliðini deðerlendirmede bir ikilem yaþandýðýný ve bunun da bir  "Vikipedi paradoksu" olduðunu belirtiyor.

 

 

Araþtýrmacý manipüle ettiði Vikipedi makaleleri üzerinden gerçekleþtirdiði küçük ölçekli çalýþmalarda kullancýlarýn güvenilirliði nasýl deðerlendirdiklerini incelemiþ. Bilgiye olan güven üzerinde yeni bir bilimsel paradigma geliþtirmiþ. Kullanýcýnýn kiþisel karakteristik özellikleri (alan uzmanlýðý, bilgi becerileri ve kaynak aþinalýðý) temelindeki bu model kullanýcýlarýn bireysel makalelerin güvenilirliðini nasýl deðerlendirdiðini açýklýyor. Modelin dayandýðý üç kriter bulunuyor. Bunlar, içerikle ilgili olarak semantik (anlamsal) özellikler, bilginin nasýl sunulduðuyla ilgili olarak yüzeysel özellikler (resim, referanslar vb) ve kaynaðýn karakteristiði ile ilgili olarak da kaynak özellikleri (bu çalýþmadaki Vikipedi oluyor).

 

Araþtýrma herkesin, kendi kiþisel profiline baðlý olarak, bilgilerin güvenilirliðini deðerlendirmek için bu yönleri kullandýðýný gösteriyor. Bununla beraber insanlar bu kriterleri kullanýrken aslýnda daha çok az önce bahsettiðimiz kiþisel karakteristik özelliklerine (alan uzmanlýðý, bilgi becerileri ve kaynak aþinalýðý) dayanýyorlar.

Örneðin, verilen bir konuda daha az uzmanlýðý olan bir kullanýcý, bilginin daha çok nasýl sunulduðuna ve kaynaklarýna odaklanýyor. Yani kullanýcýlar kendilerine sunulan bilgileri deðerlendirirken zayýf olduklarý yönler üzerinden (örneðin konunun uzmaný deðilken) bir deðerlendirme yapamýyor, yerine diðer yönlere vurgulama yaparak, deðerlendirmelerini kendi kiþisel yetenek ve kabiliyetleri ölçüsünde ortaya koyabiliyor.


· · · ·
Yazan: | 02.03.2013 | 4672 kez okundu.

Yazılar E-Posta Kutunuza Gelsin:

Bu yazıyı izinsiz olarak alıp başka herhangi bir yerde yayınlayamazsınız (Bkz "dijital at hırsızı" kimdir?). Yazıların başka yerlerde yayınlanmasına ücreti mukabili izin veriyoruz. Yazıları izinsiz olarak başka bir yerde yayınlamanız, her türlü hukuki sonucu kabul ettiğiniz manasına gelir. Yazıları izin almak ve kaynak göstermek kaydıyla sadece kamu kurumları ve akademik araştırmacılar ücretsiz olarak kullanabilir. Bunların dışında kalan herkes ücret öder. Detaylar için bize ulaşın.

Yorum altyapısı: Disqus

Yukarı Çık

M. MEKİN PESEN
© 2007-2015 E-SİBER BİLGİ-İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ
E-Siber.com | E-Siber.net | ESiber.com | ESiber.net | RSS | Facebook | Twitter | E-Posta Aboneliği
IP: 54.205.15.219 | Yüklenme: 0.306 saniye. | Hakkımızda | İletişim | Reklam Verin | Site Politikaları | Atıflar